حیاط خلوت مجله تفریحی شامل جذاب ترین مطالب سرگرمی و سبک زندگی چرا صبحها دهانم تلخ است؟ علت تلخی دهان بعد از بیدار شدن
چرا صبحها دهانم تلخ است؟ با مهمترین علتهای تلخی دهان بعد از بیدار شدن، نقش خشکی دهان، رفلاکس معده، مشکلات دندان و داروها و راههای رفع تلخی دهان آشنا شوید.
تلخی دهان صبحگاهی، علت تلخی دهان بعد از بیدار شدن، علت تلخی دهان
تلخی دهان هنگام صبح، تلخی دهان بعد از خواب، بوی بد دهان صبحگاهی
علت تلخی دهان بعد از بیدار شدن
اگر صبح از خواب بیدار میشوید و اولین چیزی که احساس میکنید تلخی دهان است، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که «چرا صبحها دهانم تلخ است؟». گاهی این حالت فقط چند دقیقه طول میکشد و بعد از نوشیدن آب، شستن دهان یا مسواک زدن از بین میرود. در چنین شرایطی معمولاً کاهش ترشح بزاق در طول خواب، خشکی دهان و تجمع باکتریها نقش مهمی دارند.
اما اگر هر روز با طعم تلخ یا بد در دهان از خواب بیدار میشوید، موضوع را فقط به «خواب شبانه» نسبت ندهید. رفلاکس معده، تنفس از راه دهان، گرفتگی بینی، مشکلات لثه و دندان، بعضی داروها و اختلالات حس چشایی نیز میتوانند طعم دهان را تغییر دهند. منابع پزشکی معتبر نیز این عوامل را از علتهای شناختهشده تغییر مزه دهان معرفی میکنند.
در این مطلب از حیاط خلوت، علتهای مختلف تلخی دهان صبحگاهی را بررسی میکنیم و توضیح میدهیم چه زمانی این مشکل حالت طبیعی دارد و چه زمانی بهتر است پزشک یا دندانپزشک علت آن را بررسی کند.
چرا صبحها دهانم تلخ است؟
کم شدن ترشح بزاق در طول خواب یکی از سادهترین توضیحها برای تلخی دهان صبحگاهی است. بدن هنگام خواب بزاق کمتری تولید میکند. در نتیجه دهان خشکتر میشود و باکتریهای دهان فرصت بیشتری برای فعالیت پیدا میکنند.
بزاق فقط دهان را مرطوب نمیکند. بزاق ذرات غذا را از روی دندانها و لثهها پاک میکند و به حفظ سلامت دهان کمک میکند. وقتی مقدار بزاق کاهش پیدا میکند، خشکی دهان و تجمع باکتریها میتوانند طعم ناخوشایندی در دهان ایجاد کنند. NIDCR خشکی دهان را یکی از عوامل مؤثر بر تغییر حس چشایی و بوی بد دهان معرفی میکند.
اگر تلخی دهان شما فقط صبحها اتفاق میافتد و بعد از نوشیدن آب و مسواک زدن از بین میرود، خشکی دهان و شرایط طبیعی دهان هنگام خواب احتمال بیشتری دارند.
اما اگر تلخی تا ساعتها باقی میماند یا در طول روز هم تکرار میشود، علتهای دیگری را هم بررسی کنید.
۱. خشکی دهان؛ یکی از مهمترین علتهای تلخی دهان صبحگاهی
خشکی دهان فقط احساس تشنگی ایجاد نمیکند. کاهش بزاق میتواند حس چشایی را هم تغییر دهد.
اگر شبها با دهان باز میخوابید، خرخر میکنید یا به دلیل گرفتگی بینی از دهان نفس میکشید، احتمال خشکی دهان بیشتر میشود. بعضی داروها نیز مقدار بزاق را کاهش میدهند.
NIDCR میگوید صدها دارو میتوانند خشکی دهان ایجاد کنند. داروهای مربوط به فشار خون، افسردگی و کنترل مثانه از نمونههای شناختهشده این گروه هستند. بعضی داروهای بدون نسخه نیز چنین اثری دارند.
اگر صبحها علاوه بر تلخی دهان، زبان خشک، لبهای خشک، تشنگی یا بوی بد دهان دارید، خشکی دهان را جدیتر بررسی کنید.
برای رفع تلخی دهان ناشی از خشکی چه کار کنیم؟
در طول روز آب کافی بنوشید.
قبل از خواب مسواک بزنید و بین دندانها را تمیز کنید.
اگر پزشک برایتان دارو تجویز کرده، عوارض دارو را بررسی کنید اما دارو را خودسرانه قطع نکنید.
اگر شبها بینی شما میگیرد، علت گرفتگی بینی را پیگیری کنید.
مصرف دخانیات و الکل را کنار بگذارید؛ این مواد میتوانند خشکی دهان را تشدید کنند.
در صورت تداوم خشکی دهان، با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید.
۲. رفلاکس معده؛ وقتی تلخی دهان با ترش کردن همراه میشود
یکی دیگر از علتهای مهم تلخی دهان بعد از بیدار شدن، رفلاکس اسید معده است.
در رفلاکس، محتویات معده به سمت مری برمیگردد و گاهی تا گلو یا دهان بالا میآید. این حالت میتواند مزه غذا یا اسید معده را در دهان ایجاد کند.
به همین دلیل اگر صبحها علاوه بر تلخی دهان، یکی از این نشانهها را دارید، رفلاکس را هم در نظر بگیرید:
ترش کردن
سوزش سر دل
احساس برگشت اسید به گلو
مزه ترش یا تلخ در دهان
سرفه شبانه یا صبحگاهی
گرفتگی یا خشونت صدا
احساس ناراحتی در گلو
نکته مهم این است که همه افراد مبتلا به رفلاکس، سوزش سر دل ندارند. بعضی افراد بیشتر علائم دهان، گلو یا سرفه را تجربه میکنند.
چرا تلخی دهان ناشی از رفلاکس صبحها بیشتر به چشم میآید؟
دراز کشیدن بعد از غذا میتواند برگشت محتویات معده را آسانتر کند. به همین دلیل بعضی افراد بعد از خواب شبانه طعم تلخ یا اسیدی بیشتری در دهان احساس میکنند. Mayo Clinic نیز طعم تلخ یا اسیدی دهان را یکی از علائم همراه سوزش سر دل معرفی میکند و میگوید علائم رفلاکس اغلب بعد از غذا، هنگام شب یا در حالت درازکش شدت بیشتری پیدا میکنند.
اگر هر شب دیر شام میخورید و بلافاصله به رختخواب میروید، این عادت میتواند علائم رفلاکس را تشدید کند.
۳. بهداشت نامناسب دهان و دندان
گاهی پاسخ سؤال «چرا صبحها دهانم تلخ است؟» در خود دهان قرار دارد.
باقیماندن ذرات غذا، تجمع پلاک دندانی، پوسیدگی دندان و مشکلات لثه میتوانند مزه ناخوشایندی در دهان ایجاد کنند. مشکلات دهان و دندان و رعایت نکردن صحیح بهداشت دهان از علتهای رایج مزه بد یا تلخ دهان است.
اگر مدت زیادی از آخرین معاینه دندانپزشکی شما گذشته است، مخصوصاً در صورت وجود بوی بد دهان، خونریزی لثه، درد دندان، حساسیت دندان یا مزه بد مداوم، بهتر است دندانپزشک وضعیت دندانها و لثهها را بررسی کند.
آیا مسواک زدن زبان به کاهش تلخی دهان کمک میکند؟
بله، تمیز کردن زبان میتواند به کاهش تجمع مواد و باکتریهای سطح زبان کمک کند. مسواک زدن یا تمیز کردن زبان و رعایت بهداشت دهان در بهبود بعضی اختلالات چشایی مؤثر است.
البته زبان را با فشار زیاد نسابید. تحریک بیش از حد زبان میتواند خودش ناراحتی ایجاد کند.
۴. نفس کشیدن از دهان هنگام خواب
اگر شبها به دلیل گرفتگی بینی یا مشکلات تنفسی از دهان نفس میکشید، صبحها احتمالاً با دهان خشک و طعم ناخوشایند از خواب بیدار میشوید.
تنفس دهانی رطوبت دهان را کاهش میدهد. کاهش رطوبت هم شرایط مناسبی برای فعالیت بیشتر باکتریهای دهان فراهم میکند.
گرفتگی بینی در اثر سرماخوردگی، آلرژی، مشکلات سینوسی یا حتی بعضی شرایط مزمن میتواند فرد را به تنفس دهانی سوق دهد.گرفتگی بینی و تنفس از راه دهان از عوامل مرتبط با خشکی دهان و مزه ناخوشایند است.
اگر تقریباً هر روز صبح دهان خشک، زبان خشک و بوی بد دهان دارید و اطرافیان نیز خرخر شبانه شما را گزارش میکنند، این موضوع ارزش بررسی دارد.
*************************
خوابیدن با دهان باز نشانه این بیماری است
*************************
۵. گرفتگی بینی و مشکلات سینوسی
حس بویایی نقش مهمی در درک مزه غذا و نوشیدنی دارد. وقتی سرماخوردگی، آلرژی یا التهاب سینوسها حس بویایی را مختل میکند، فرد ممکن است مزهها را متفاوت احساس کند.
عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی، از جمله بعضی عفونتهای ویروسی، و همچنین مشکلات دهان و دندان و برخی داروها در میان عوامل مؤثر بر اختلالات چشایی قرار دارد.
بنابراین اگر تلخی دهان را همزمان با گرفتگی بینی، آبریزش بینی، کاهش حس بویایی یا سرماخوردگی تجربه میکنید، مشکل ممکن است موقتی باشد و با برطرف شدن بیماری تنفسی کاهش پیدا کند.
۶. بعضی داروها میتوانند مزه دهان را تغییر دهند
اگر تلخی دهان شما بعد از شروع یک داروی جدید آغاز شده، نام دارو را بررسی کنید.
بعضی داروهای تجویزی و بدون نسخه میتوانند مستقیماً حس چشایی را تغییر دهند یا با کاهش بزاق، خشکی دهان ایجاد کنند. NIDCR از بعضی آنتیبیوتیکها و آنتیهیستامینها در میان داروهای مرتبط با اختلالات چشایی نام میبرد. داروها یکی از علتهای شایع مزه تلخ دهان است.
دارو را فقط به دلیل تلخی دهان قطع نکنید. اگر زمان شروع این علامت با شروع یک داروی جدید همزمان شده است، با پزشک یا داروساز درباره عوارض احتمالی آن صحبت کنید.
۷. کمآبی بدن میتواند صبحها دهان را تلخ کند
اگر در طول روز مایعات کمی مصرف میکنید، شبها مدت زیادی بدون نوشیدن آب میخوابید یا در محیط گرم و خشک استراحت میکنید، صبح احتمال خشکی دهان افزایش پیدا میکند.
کمآبی بدن یکی از علتهای رایج مزه تلخ دهان است. کاهش آب بدن میتواند خشکی دهان را بیشتر کند و تغییر حس چشایی را به دنبال داشته باشد.
یک راه ساده برای بررسی این موضوع این است که چند روز مصرف مایعات خود را منظمتر کنید و ببینید آیا شدت تلخی صبحگاهی کاهش پیدا میکند یا نه.
۸. سیگار و دخانیات
دخانیات میتوانند حس چشایی را تغییر دهند و خشکی دهان را نیز تشدید کنند. به همین دلیل فرد سیگاری ممکن است صبحها طعم ناخوشایندتری در دهان احساس کند.
اگر تلخی دهان همراه با بوی بد دهان، خشکی دهان یا تغییر حس چشایی ادامه دارد، مصرف دخانیات را هم در بررسی علت در نظر بگیرید.
۹. عفونتها و بیماریهای تنفسی
سرماخوردگی، آنفلوآنزا، عفونتهای تنفسی و بعضی عفونتهای ویروسی میتوانند حس چشایی و بویایی را تغییر دهند.
عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی و عفونت با ویروس کووید-۱۹ در میان عوامل اختلالات چشایی قرار دارد.
بنابراین اگر تلخی دهان را بعد از یک بیماری تنفسی تجربه کردهاید، ممکن است حس چشایی شما برای مدتی تغییر کند.
*************************
7 راه از بین بردن بوی بد دهان با روش های خانگی
*************************
۱۰. اختلال حس چشایی؛ وقتی تلخی فقط صبحها نیست
پزشکان برای تغییر غیرطبیعی حس چشایی از اصطلاح Dysgeusia یا دیسگئوزیا استفاده میکنند.
این اختلال فقط به تلخی محدود نمیشود. بعضی افراد مزه فلزی، شور، ترش یا حتی مزه ناخوشایند مداوم را تجربه میکنند.
مشکلات دهان و دندان، بعضی داروها، عفونتهای تنفسی، آسیب سر و بعضی درمانهای پزشکی میتوانند روی حس چشایی اثر بگذارند.
اگر مزه تلخ دهان فقط هنگام بیدار شدن سراغتان میآید و خیلی زود از بین میرود، معمولاً علتهای سادهتری مثل خشکی دهان اهمیت بیشتری دارند. اما اگر این مزه در تمام روز باقی میماند یا مرتب تکرار میشود، پزشک باید علت را دقیقتر بررسی کند.
آیا تلخی دهان صبحگاهی همیشه نشانه بیماری است؟
خیر.
تلخی خفیف دهان که فقط چند دقیقه بعد از بیدار شدن وجود دارد، میتواند با شرایط طبیعی خواب، کاهش ترشح بزاق، خشکی دهان و تجمع باکتریهای دهان ارتباط داشته باشد.
اما تلخی مداوم یا شدید موضوع متفاوتی است. اگر این علامت هر روز تکرار میشود یا همراه با نشانههای دیگری مثل سوزش سر دل، درد دندان، خونریزی لثه، خشکی شدید دهان، کاهش حس چشایی یا مشکل بلع قرار میگیرد، علت زمینهای را جدیتر بررسی کنید.
برای از بین بردن تلخی دهان صبحها چه کار کنیم؟
اگر علت تلخی دهان شما به خشکی دهان یا بهداشت دهان مربوط باشد، چند تغییر ساده میتواند کمک کند:
۱. قبل از خواب مسواک بزنید
دندانها را حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و تمیز کردن بین دندانها را هم در برنامه روزانه قرار دهید. رعایت بهداشت دهان به کاهش تجمع پلاک و باکتریها کمک میکند.
۲. زبان را بهآرامی تمیز کنید
سطح زبان میتواند مواد و باکتریها را در خود نگه دارد. تمیز کردن ملایم زبان به حفظ بهداشت دهان کمک میکند.
۳. آب کافی بنوشید
در طول روز آب کافی مصرف کنید و اگر صبح با خشکی دهان از خواب بیدار میشوید، بعد از بیدار شدن یک لیوان آب بنوشید.
۴. شام سنگین را نزدیک خواب نخورید
اگر تلخی دهان شما با رفلاکس ارتباط دارد، فاصله مناسب بین شام و خواب اهمیت زیادی دارد. در صورت تکرار علائم رفلاکس، پزشک میتواند علت و روش درمان مناسب را بررسی کند.
۵. علت گرفتگی بینی را پیدا کنید
اگر بیشتر شبها با دهان باز میخوابید، گرفتگی بینی، آلرژی یا مشکلات سینوسی را بررسی کنید.
۶. داروهای مصرفی خود را بررسی کنید
اگر تلخی دهان بعد از شروع یک دارو ظاهر شده است، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. خودسرانه مصرف دارو را متوقف نکنید.
چه زمانی تلخی دهان نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
اگر تلخی دهان فقط چند دقیقه بعد از بیدار شدن وجود دارد و با آب خوردن و رعایت بهداشت دهان از بین میرود، معمولاً جای نگرانی فوری وجود ندارد.
اما در این شرایط بهتر است علت را با پزشک یا دندانپزشک بررسی کنید:
تلخی دهان هر روز تکرار میشود.
تلخی تا چند ساعت بعد از بیدار شدن باقی میماند.
مزه تلخ یا فلزی در تمام روز وجود دارد.
همراه تلخی، سوزش سر دل یا برگشت اسید دارید.
دنداندرد یا خونریزی لثه دارید.
خشکی شدید و مداوم دهان دارید.
حس چشایی شما به شکل واضح تغییر کرده است.
کاهش حس بویایی یا چشایی بعد از بیماری تنفسی ادامه پیدا کرده است.
مشکل بلع یا درد هنگام بلع دارید.
توصیه می شود افراد مبتلا به تغییرات مداوم حس چشایی، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و وضعیت دهان و دندان خود را با پزشک یا دندانپزشک بررسی کنند.
تلخی دهان صبحگاهی؛ جمعبندی
در پاسخ به سؤال «چرا صبحها دهانم تلخ است؟» نمیتوان فقط یک علت را مطرح کرد. اگر تلخی فقط بعد از خواب ظاهر میشود، خشکی دهان، کاهش طبیعی بزاق در طول شب، تنفس دهانی و تجمع باکتریهای دهان اهمیت زیادی دارند.
از طرف دیگر، رفلاکس معده، مشکلات دندان و لثه، گرفتگی بینی، بعضی داروها، کمآبی بدن و اختلالات چشایی نیز میتوانند مزه تلخ یا ناخوشایند در دهان ایجاد کنند.
پس اگر صبحها چند دقیقه تلخی دهان دارید و بعد از آب خوردن و مسواک زدن برطرف میشود، ابتدا به وضعیت آب بدن و بهداشت دهان توجه کنید. اما اگر تلخی مداوم، شدید یا همراه با علائم دیگری است، علت اصلی را پیدا کنید و برای بررسی دقیقتر از پزشک یا دندانپزشک کمک بگیرید.
گردآوری: حیاط خلوت
اختصاصی سایت حیاط خلوت
